𝙉𝙞𝙚 𝙩𝙮𝙡𝙠𝙤 𝙟𝙚𝙢𝙞𝙤ł𝙖 𝙞 𝙨𝙪𝙨𝙯𝙖. 𝘾𝙯𝙮𝙡𝙞 𝙘𝙤 𝙣𝙖𝙨 𝙘𝙯𝙚𝙠𝙖 𝙬 𝙇𝙖𝙨𝙖𝙘𝙝 𝘾𝙝𝙤𝙟𝙣𝙤𝙬𝙨𝙠𝙞𝙘𝙝 𝙞 𝙘𝙯𝙚𝙜𝙤 𝙡𝙚𝙨́𝙣𝙞𝙘𝙮 𝘾𝙞 𝙣𝙞𝙚 𝙥𝙤𝙬𝙞𝙚𝙙𝙯𝙖̨?
Według Rocznika Statystycznego Leśnictwa z 2019 r. (CILP, 2020) drzewostany sosnowe zajmują 60,1% całkowitej powierzchni lasów w Polsce, przy czym prawie 30% tych drzewostanów jest dotkniętych jemiołą🌲
📜W tym tygodniu okoliczne urzędy (urzędy gmin Brwinów, Michałowice i miasta Podkowa Leśna) otrzymały pismo informujące: " Nadleśnictwo Chojnów w najbliższych dniach rozpocznie cięcia sanitarne w lasach sąsiadujących z głównym kompleksem leśnym 'Las Młochowski' pomiędzy Nadarzynem a Otrębusami."
Cięcia te tłumaczone są masowym zamieraniem sosny na terenie nadleśnictwa🌲🪓
Zajmijmy się zatem faktami wychodząc od podstaw. Na terenie leżącym w granicach nadleśnictwa od szeregu lat obserwowane jest zjawisko opadania wód gruntowych. Średnio poziom wód obniżył się o ok 6-7 m (informacje min. od firm wykonujących odwierty pod studnie). Leśnicy posiadają aktualną i szczegółową wiedzę o sytuacji hydrologicznej w regionie tym bardziej, że o ironio w centrum leśnictwa, w Sękocinie zlokalizowany jest Instytut Badawczy Leśnictwa 🧑🏫
O skali suszy leśnicy wiedzieli więc od dawna, choć działania mające jej przeciwdziałać w skali tego terenu należy uznać za symboliczne.
Mimo posiadanej wiedzy skala wycinek założona w Planie Urządzania Lasu, który powstał ok roku 2016 nie została zmniejszona w obliczu poważnej suszy.
Tu na filmie wyraźnie widać liczne dojrzałe kępy jemioły w koronach sosen👇
https://firmylesne.pl/zamieranie-sosny-w-nadlesnictiwe-chojnow/
https://chojnow.warszawa.lasy.gov.pl/aktualnosci/-/asset/_publisher/eGA4WkPQpffY/content/naukowcy-sa-zgodni-to-susza-zabija-nasze-sosny
https://chojnow.warszawa.lasy.gov.pl/aktualnosci/-/asset/_publisher/eGA4WkPQpffY/content/jemiola-zabojczy-polpasozyt
Na stronie nadleśnictwa można przeczytać, że sposobem na walkę z jemiołą jest wycinanie drzew porażonych.
Dlaczego zatem leśnicy nie robili tego kiedy skala problemu była o wiele mniejsza?🤷♀️
Wycinki za to były prowadzone wg założeń PUL. Zatem na jedną katastrofę nakładane były kolejne mikro-katastrofy w postaci rębni zupełnych i gniazdowych.
Dlaczego używamy słowa "katastrofy"? Bo tym właśnie są cięcia w lasach z punktu widzenia przyrodniczego.
Jaki był szybki efekt bezpośredni?
W okresie dwóch lat od cięć wokół powierzchni pozbawionych dojrzałych drzew, sosny zaczęły zamierać z dwóch powodów:
🟩Po pierwsze odsłonięcie gleby spowodowało jeszcze intensywniejsze parowanie i pogorszenie warunków wodnych
🟩Po drugie lokalne zmiany mikroklimatu wokół każdego miejsca cięć. Polegają one min. na odsłonięciu pni drzew co sprzyja pojawieniu się owada, przypłaszczka granatka, który właśnie w warunkach wyższych temperatur chętnie zasiedla drzewa 🪲
Zjawisko nasila się wyraźnie wokół miejsc cięć. Tam widać więcej drzew martwych, już pozbawionych kory
🟩Po trzecie wszystko to jest śmiertelnym zagrożeniem dla rosnących w naszych lasach sosen masowo porażonych jemiołą. Jest ona gwoździem do trumny tego gatunku u nas.
Normalnie drzewa doświadczające suszy redukują parowanie wody z organizmu poprzez zamykanie aparatów szparkowych. Jemioła rosnąca na sosnach nie robi tego, przez co paruje cały czas i staje się jak nieustannie odkręcony zawór, przez który drzewo traci resztki cennej wody. Co więcej jemioła zabiera węgiel i sole mineralne żywicielowi. Osłabia przyrosty roczne, obniża jakość wytwarzanych nasion i negatywnie wpływa na współpracę drzewa z grzybami mikoryzowymi🍄
Tu pojawiają się pytania❓❓
𝘿𝙡𝙖𝙘𝙯𝙚𝙜𝙤 𝙨𝙤𝙨𝙣𝙮 𝙬 𝙣𝙖𝙨𝙯𝙮𝙘𝙝 𝙡𝙖𝙨𝙖𝙘𝙝 𝙩𝙖𝙠 𝙘𝙞𝙚𝙧𝙥𝙞𝙖̨ 𝙤𝙙 𝙟𝙚𝙢𝙞𝙤ł𝙮?
Powodów jest kilka.
Jak każdy gatunek sosna pospolita ma pewne optimum funkcjonowania, na które składają się wszystkie czynniki środowiskowe🌲
➡️Skupmy się na Lesie Młochowskim. Pierwotnie w tym lesie udział gatunkowy sosny był znacznie mniejszy co wynika w rodzaju siedliska, żyzności gleb i dawnego poziomu wód gruntowych. Sosna sadzona na glebach żyźnejszych niż jej optimum, będzie rosła, ale w sytuacji zmiany warunków będzie bardziej narażona na choroby, pasożyty i zamieranie. To właśnie dzieje się u nas. Gatunek sadzony tu masowo w celu czysto produkcyjnym, jako pierwszy doświadcza skutków zmian klimatu. Jeżeli w lesie w żyznym (słabiej rozbudowany system korzeniowy), gdzie gęsto sadzone były sosny z plantacji, czyli o zmniejszonej zmienności genetycznej (szansa że pojawią się osobniki silniejsze genetycznie jest mniejsza), panuje susza i prowadzi się wycinkę drewna tak jakby nic się nie działo - to jest to dodawanie kamieni do lawiny.
𝘾𝙤 𝙨𝙥𝙧𝙯𝙮𝙟𝙖 𝙢𝙖𝙨𝙤𝙬𝙚𝙢𝙪 𝙥𝙤𝙟𝙖𝙬𝙞𝙚𝙣𝙞𝙪 𝙨𝙞𝙚̨ 𝙟𝙚𝙢𝙞𝙤ł𝙮 𝙣𝙖 𝙨𝙤𝙨𝙣𝙖𝙘𝙝?
𝘾𝙝𝙖𝙧𝙖𝙠𝙩𝙚𝙧 𝙥𝙧𝙤𝙬𝙖𝙙𝙯𝙤𝙣𝙚𝙟 𝙬 𝙋𝙤𝙡𝙨𝙘𝙚 𝙜𝙤𝙨𝙥𝙤𝙙𝙖𝙧𝙠𝙞 𝙡𝙚𝙨́𝙣𝙚𝙟🤦♀️
Jaka jest kolejność zdarzeń? Lasy prowadzone z naciskiem na funkcję gospodarczą charakteryzują się małym zróżnicowaniem wiekowym, genetycznym, gatunkowym i przestrzennym. Sosny jako opłacalne i szybko rosnące są (nadal!) masowo sadzone w dużym zagęszczeniu, aby uzyskać dobre drewno a nie zdrowy, odporny las. Drzewa takie wytwarzają wysokie korony, które sprzyjają reinfekcji jemiołą. Po kilku latach od pojawienia się pierwszych egzemplarzy na szczycie, mamy drzewo porażone na całej wysokości korony. Jemiole sprzyja dobre nasłonecznienie, zatem las jednowiekowy, jednej wysokości staje się dla niej idealny do zasiedlania. Liczne rębnie gniazdowe dodatkowo zwiększają ilość światła🪓☀️
🐦⬛W procesie tym ważną rolę odgrywają również ptaki kiedy zimą żerują na jemiole i roznoszą jej nasiona. A dzieje się to w lasie gdzie nie mają innych owoców do jedzenia bo wszystkie alternatywy (np. jarzębina, dzikie róże, dzikie jabłonie, głogi) zostały wyrugowane przez zabiegi hodowlane (np. usuwanie podszytu przed zrębami i koszenie obszarów nowych nasadzeń tak, że zostają na nich tylko nowo posadzone drzewa) .
Problem z masowym porażeniem jemiołą był widoczny już na początku dekady o czym rozmawialiśmy wówczas z biologiem Adamem Bohdanem, który prowadził na terenie nadleśnictwa badania chronionych chrząszczy.
𝘾𝙯𝙮𝙡𝙞 𝙘𝙤 𝙣𝙖𝙨 𝙘𝙯𝙚𝙠𝙖?
Obawiamy się masowych wycinek drzew iglastych i przy okazji liściastych na terenie nadleśnictwa w imię ratowania drzew, których uratować się nie da. Leśnicy stosują tu ucieczkę do przodu aby móc pozyskać drewno, które jeszcze nie straciło jakości. Będą mówić o rozpadzie drzewostanu. Warto pamiętać, że drzewostan i las to nie to samo bo drzewostan to tylko drzewa postrzegane przez leśników jako źródło drewna🌲🌳 🪓
𝘼 𝙘𝙯𝙚𝙜𝙤 𝘾𝙞 𝙡𝙚𝙨́𝙣𝙞𝙘𝙮 𝙣𝙞𝙚 𝙥𝙤𝙬𝙞𝙚𝙙𝙯𝙖̨? 𝙏𝙚𝙜𝙤, 𝙯̇𝙚 𝙣𝙞𝙣𝙞𝙚𝙟𝙨𝙯𝙮 𝙨𝙩𝙖𝙣 𝙧𝙯𝙚𝙘𝙯𝙮 𝙟𝙚𝙨𝙩 𝙣𝙞𝙚 𝙩𝙮𝙡𝙠𝙤 𝙚𝙛𝙚𝙠𝙩𝙚𝙢 𝙯𝙢𝙞𝙖𝙣 𝙠𝙡𝙞𝙢𝙖𝙩𝙪, 𝙖𝙡𝙚 𝙧𝙤́𝙬𝙣𝙞𝙚𝙯̇ 𝙞𝙘𝙝 𝙬ł𝙖𝙨𝙣𝙚𝙟 𝙙𝙯𝙞𝙖ł𝙖𝙡𝙣𝙤𝙨́𝙘𝙞....𝙘𝙯𝙮𝙡𝙞 𝙥𝙧𝙤𝙬𝙖𝙙𝙯𝙤𝙣𝙚𝙟 𝙣𝙖 𝙩𝙚𝙧𝙚𝙣𝙞𝙚 𝙘𝙖ł𝙚𝙜𝙤 𝙠𝙧𝙖𝙟𝙪 𝙧𝙯𝙚𝙠𝙤𝙢𝙤 𝙯𝙧𝙤́𝙬𝙣𝙤𝙬𝙖𝙯̇𝙤𝙣𝙚𝙟 𝙜𝙤𝙨𝙥𝙤𝙙𝙖𝙧𝙠𝙞 𝙡𝙚𝙨́𝙣𝙚𝙟.
----
PS. Należy zaznaczyć, że istnieją inne metody monitoringu występowania jemioły niż wchodzenie na drzewa czy liczenie drzew porażonych z lornetką w ręku. To nie tylko użycie fotografii dronowej, ale także fotogrametria i teledetekcja satelitarna czyli analiza zdjęć lotniczych i satelitarnych które umożliwiają wielkoobszarowe mapowanie jemioły. Tu zaawansowane algorytmy przetwarzania obrazu pomagają odróżnić zieloną zimą jemiołę od drzew gospodarczych (np. sosen). Czy jeszcze inna metoda - analiza multispektralna wykorzystująca fakt, że jemioła ma inne spektrum odbicia światła niż drzewa liściaste (szczególnie zimą) czy iglaste, a sensory multispektralne wykrywają te różnice i umożliwiają automatyczne wykrywanie skupisk pasożyta.
Bardzo ciekawi jesteśmy, z których metod badania inwazji jemioły skorzystali dotychczas leśnicy nadleśnictwa Chojnów, kiedy to było i jakie wyciągnęli wnioski? 👨✈️❓ #Lasy #LasyPaństwowe #LasyDoZmiany #Przyroda #ZmianyKlimatu
@srodowisko
